خبرخوان جام نیوز
|
پنج شنبه ۲۲ آذر ۱۳۹۷ الخميس ٤ ربيع الثاني ١٤٤٠ Thursday, December 13, 2018
 
کد خبر: 929130
نظرات: 0
تاریخ مخابره : ۱۳۹۷/۰۸/۳۰ - ۱۹:۴۱
جهاد با نفس، راه نجات از شیطان و نفس اماره
حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله در روایتی از جهاد با نفس به عنوان جهادی بزرگتر از جنگ با دشمن در جبهه نبرد تن به تن تعبیر فرمودند.
جهاد با نفس جهاد با نفس، راه نجات از شیطان و نفس اماره
به این مطلب امتیاز دهید
0% 100% بازدید

به گزارش جام نیوز، حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله در روایتی از جهاد با نفس به عنوان جهادی بزرگتر از جنگ با دشمن در جبهه نبرد تن به تن تعبیر فرمودند.  در این روایت امام صادق علیه السلام  نقل فرمودند: «أنّ النّبيّ صلّى اللّه عليه و اله بعث بسريّة فلمّا رجعوا قال: مرحبا بقوم قضوا الجهاد الأصغر و بقي الجهاد الأكبر. قيل: يا رسول اللّه! و ما الجهاد الأكبر؟ قال: جهاد النّفس.».

 

امام صادق عليه السلام نقل فرمود: همانا پيغمبر، صلّى اللّه عليه و آله، لشكرى را برای جنگ فرستادند. پس چون كه آن لشکر برگشت فرمود: «آفرين به گروهى كه جهاد كوچك را به جاى آوردند، و جهاد بزرگ برای آنها باقی ماند.» گفته شد اى پيغمبر خدا جهاد بزرگ چيست؟ حضرت فرمودند: «جهاد نفس است.» (فروع كافى، ج ۵، ص ١٢ «كتاب جهاد» «باب وجوه جهاد» ، حديث ٣)

 

اگر تصور شود که در جهاد نظامی چقدر انسان دچار سختی می‌‌شود، به گفته حضرت رسول اکرم(ص) جهاد با نفس از آن نیز سخت‌تر خواهد بود و نیاز به دقت و تجهیزات بیشتری در نوع خودش خواهد داشت چرا که حضرت از آن تعبیر به جهاد اکبر می‌نماید.

 

عبارت جهاد با نفس تعبیری است که در روایات بسیاری آمده است. جهاد نفس به این معناست که انسان با هواها و خواسته‌های نفس خود در راه اطاعت از خدای متعال مخالفت کرده و نفس را تربیت کند تا بتواند تابع محض دستورات الهی و عقل باشد، این کار تعبیر به جهاد با نفس شده است.

 

یک مسلمان نباید تابع خواسته‌ها و امیال نفسانی خود باشد بلکه باید در کارهای خویش مطابق رضای الهی و دستورات او که برای سعادت و کمال انسان برنامه‌ریزی شده است، عمل کند. وقتی هوای نفس در انجام دستورات الهی و ترک نواهی الهی به دلایل مختلف مانند تنبلی، هواپرستی و... تعلل ورزد و نخواهد همراهی کند اینجاست که جهاد با نفس معنا پیدا می‌کند. یعنی انسان با این نفس باید مبارزه کند تا او را تسلیم دستورات الهی کند. شاید دفعتا نتوان نفس را تابع محض دستورات الهی کرد ولی با ادامه جهاد با نفس، این مهم به دست خواهد آمد. در حقیقت این جهاد، جهاد با نفس اماره است.

 

باید گفت اگر چه نفس انسان یک حقیقت بیشتر نیست، اما داراي مراتب و درجات متفاوتي است. يک مرتبه نازله از نفس، نفس اماره است که به بدي ها امر مي کند. مرتبه بالاتر از آن نفس لوامه و سرزنش کننده است که انسان را پس از ارتکاب گناه،‌ سرزنش و نکوهش مي کند. مرتبه بالاتر از نفس لوامه، نفس مطمئنه است که انسان به يک آرامش و اطمينان نفساني رسيده است.


بنابراين بستگي دارد که کدام يک از مراتب مذکور در انسان به فعليت و شکوفايي رسيده باشد. البته ممکن است چند مرتبه از مراتب نفس در انسان به فعليت رسيده باشد، هم نفس اماره و هم نفس لوامه. اما پيروزي از آن مرتبه اي است که در انسان حالت ملکه و رسوخ پيدا کرده و غالب شده باشد. در توضیح بیشتر این مراتب نفس هر کدام را  از زبان شهید مطهری تعریف می‌کنیم:

 

نفس اماره: همان حالتي از نفس است که در آن حالت هواها بر انسان حاکم و غالب است و انسان صد در صد محکوم خواهش هاي نفساني خودش است. در اينجا نفس اماره، يعني نفس به شدت فرمان دهنده و در کمال استبداد فرمان دهنده به بدی‌ها.

 

نفس لوامه: یعنی نفس ملامتگر. نفس ملامتگر يعني قوه اي که در درون انسان است و خود انسان را در کار بد مورد ملامت قرار مي دهد، يعني اگر کار بد بکند ملامت مي کند که چرا ما اين کار را کرديم؟ و اگر کار خوب را نکرده يا کم کرده است، باز خودش را ملامت مي کند: چرا فلان کار خوب را من نکردم يا فلان کار خوب را من کم کردم. درست نقطه مقابل نفس اماره.

 

نفس مطمئنه: يکي ديگر صفت مطمئنه است که آن درجه بالاتر است. اين نفس به حقيقت واصل شده،‌ از هر گونه دغدغه، شک، شبهه، دودلي و ترديد و ترس و جبن و همه چيز رهايي يافته و به آرامش و طمأنينه کامل رسيده!



بعضي نفوس در مرحله حيوانيت اند، نفسشان فقط اماره است، يک قدم از حيوانيت بالاتر نرفته اند. اين گونه نفوس جز وسوسه هاي شيطاني چيزي در درونشان نيست.تمام القائاتي که(در اين نفوس) مي شود شرور و بديهاست. در واقع اين گونه نفوس را بايد نفوس ساقط شده و سقوط کرده تلقي کرد. در اينها از انسانيت، ديگري چيز باقي نمانده و چيزي وجود ندارد. حيواني هستند به صورت انسان. دائما در فکر شکم، در فکر
تن: از هر راهي و هر جور شده است، پول در بياوريم، کجا را بخوريم، کجا را ببلعيم، چگونه بخوابيم و ... اصلا غير از اين چيزي سرش نمي شود.


بعضی نفوس دارای دو مرتبه نفس اماره و لوامه هستند، چنین شخصی روح انساني و روح ايماني در او زنده است، يک آدمي است دو شخصيتي، کأنه داراي دو شخصيت است، هم نفس اماره بر او حاکم است هم نفس انساني و روح ايماني. اين است که اگر کار بدي به حکم نفس اماره انجام بدهد او مي آيد در مقابل ايستادگي مي کند. اولا تا آنجا که بتواند نمي گذارد و ثانيا اگر کاري کرد لااقل اين قدر هست که به حسابش مي رسد، مي آيد و مي گويد: اي دل غافل! اين چه کاري بود من کردم؟! همين چيزي که ما به آن «وجدان» مي گوييم. البته هر کسي داراي نفس لوامه است منتها بعضي افراد، حاکم بر آنها نفس اماره است و به نفس لوامه چندان مجالي داده نمي شود مگر وقتي که کار از کار بگذرد. (ر.ک: شهید مطهری، مجموعه آثار، ج28، ص: 143-145)

 

در پایان باید گفت انسان در اثر مبارزه با نفس اماره، می‌تواند به مرتبه نفس مطمئنه برسد، یعنی از نفس اماره رهایی یابد و به مرتبه نفس مطمئنه برسد. همانطور که شهید مطهری فرمودند، در این مرتبه نفس به حقيقت واصل شده،‌ از هر گونه دغدغه، شک، شبهه در عقاید و رفتار رهايي يافته و به آرامش و طمأنينه کامل می‌رسد. خداوند در قرآن کریم پاداش چنین کسی را جنت می‌داند و در سوره فجر می‌فرماید: یَآ أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ (۲۷) ارْجِعِى إِلَى‏ رَبِّکَ رَاضِیَةً مَّرْضِیَّةً (۲۸) فَادْخُلِى فِى عِبَادِى (۲۹) وَادْخُلِى جَنَّتِى‏ (۳۰)؛ اى نفس مطمئنه، به سوى پروردگارت بازگرد که تو از او خشنود و او از تو خرسند است. پس در جرگه بندگان من درآى. و به بهشت من داخل شو!

 

کسی که به نفس مطئنه رسیده باشد نه تنها نفس اماره نخواهد داشت و نفس هیچ گونه امری به بدی نخواهد کرد بلکه شیطان نیز راه نفوذی بر چنین کسی نخواهد داشت. برای جهاد با نفس علمای بزرگی راهنمایی‌های ارزنده‌ای داشته‌اند که می‌توان به کتب آنها رجوع کرد ولی به طور خلاصه می‌توان گفت اولین مرتبه جهاد با نفس تقید بر واجب و ترک حرام و الزام نفس به رعایت آن می‌باشد.

 

امید است، با جدی گرفتن جهاد با نفس بتوانیم سعادت ابدی را برای خود تحصیل کنیم.

 

0 نظر
کلیدواژه ها:
نمایش نظرات
شما در حال پاسخگویی به نظر زیر می باشید:

نام کامل:
ایمیل:
نظر شما:
نظر متنی
نام کامل:
ایمیل:
نظر شما:
ارسال
آخرین اخبار جام
آر اس اس ادامه
داغ شده های سرویس
آر اس اس ادامه
پایگاه خبری تحلیلی جام نیوز

ارتباط با ما درباره ما ارسال مطلب RSS نسخه متنی آرشیو
آخرین خبر
Top