|
شنبه ۱۰ آبان ۱۳۹۹ السبت ١٤ ربيع الأوّل ١٤٤٢ Saturday, October 31, 2020
کد خبر: 672112
نظرات: 0
تاریخ مخابره : ۱۳۹۵/۰۳/۱ - ۲۲:۳۰
تاریخچه مسجد مقدس جمکران / پاسخ به شبهه ساخت این مسجد +تصاویر
 جمکران تاریخچه مسجد مقدس جمکران / پاسخ به شبهه ساخت این مسجد +تصاویر
به این مطلب امتیاز دهید
93.9% 6.1% بازدید

 به گزارش سرویس کشکول جام نیوز، مهم‏ترین پایگاه شیعیان شیفته و عاشقان دل سوخته‏ حضرت بقیة‏الله، ارواحنا فداه، مسجد مقدس جمکران، در شش کیلومتری شهر مذهبی قم است . مطابق آمار، همه ساله، بیش از دوازده میلیون عاشق دل باخته، از سرتاسر میهن اسلامی و جهان، در این پایگاه معنوی، گرد می‏ آیند.

 

 مسجد مقدس جمکران که هر ساله در نیمه شعبان، میعادگاه هزاران عاشق حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است، در رمضان سال 393 هجری قمری بنا شده است.

 

 

به نوشته عالم بزرگوار محدث نوری در کتاب شریف مفاتیح الجنان، شیخ حسن بن مثله جمکرانی در بیداری با حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) ملاقات کرده و از سوی ایشان مامور به ساخت این مسجد شده است.

 

مرحوم میرزا حسین نورى در کتاب نجم الثاقب درباره تاریخچه تأسیس مسجد جمکران چنین مى‌نویسد:

 

«««شیخ فاضل حسن بن حسن قمى، معاصر شیخ صدوق، در کتاب تاریخ قم از کتاب مونس الحزین فى معرفة الحق و الیقین (از تألیفات شیخ صدوق) بناى مسجد جمکران را به این عبارت نقل کرده است: شیخ عفیف صالح حسن بن مثله جمکرانى مى‌گوید: من شب سه شنبه 17 ماه مبارک سال 393 هجری قمری در خانه خود خوابیده بودم که ناگاه جماعتى از مردم به در خانه من آمدند و مرا از خواب بیدار کردند و گفتند برخیز و خواسته امام مهدى(عج) را اجابت کن که تو را مى‌خواند. آن‌ها مرا به محلى که اکنون مسجد (جمکران) است آوردند.

 

حضرت مهدى مرا به نام خواندند و فرمودند: برو به حسن بن مسلم بگو: اینجا زمین شریفى است و حق تعالى این زمین را از زمین‌هاى دیگر برگزیده و شریف کرده است تو آن را گرفته به زمین خود ملحق کرده‌اى....

 

حسن بن مثله عرض کرد: سید و مولاى من! مرا در این باره نشانى لازم است، زیرا مردم سخن مرا بدون نشانه و دلیل نمى‌پذیرند.

 

 

امام فرمودند: تو برو رسالت خود را انجام بده، ما در اینجا، علامتى مى‌گذاریم که گواه گفتار تو باشد. برو به نزد سید ابوالحسن و بگو تا بیاید و آن مرد را بیاورد و منفعت چندساله را از او بگیرد و به دیگران دهد تا بناى مسجد بنهند و باقى وجوه را از رهق به ناحیه اردهال که ملک ماست، بیاورد و مسجد را تمام کند و نصف رهق را بر این مسجد وقف کردیم که هر ساله وجوه آن را بیاورند و صرف عمارت مسجد کنند. مردم را بگو تا به این  و چهار رکعت نماز در اینجا بگذارند: دو رکعت تحیت مسجد در هر رکعتى یک بار سوره حمد و هفت بار سوره توحید بخوانند و تسبیح رکوع و سجود را هفت بار بگویند، و دو رکعت نماز صاحب الزمان بگذارند، (به این ترتیب) که در هنگام خواندن سوره حمد چون به "ایاک نعبد و ایاک نستعین" برسند، آن را صد بار بگویند و بعد از آن، فاتحه را تا آخر بخوانند. رکعت دوم را نیز به همین طریق انجام دهند، تسبیح رکوع و سجود را نیز هفت بار بگویند. هنگامى که نماز تمام شد، تهلیل "لااله‌الاالل" بگویند و تسبیح فاطمه زهرا(س) را بگویند. آن گاه سر بر سجده نهاده، صد بار صلوات بر پیغمبر و آلش بفرستند.

 

پس از آن، حضرت به من اشاره کردند که برو! چون مقدارى راه پیمودم، مرا صدا کردند و فرمودند: "در گله جعفر کاشانى(چوپان) بُزى است، باید آن بز را بخرى، اگر مردم پولش را دادند با پول آنان خریدارى کن وگرنه پولش را خودت بپرداز. فردا شب آن بز را بیاور و در این (محل) قربانى کن و گوشت آن را بر بیماران و کسانى که مرض صعب‌العلاج دارند انفاق کن که حق تعالى همه را شفا دهد. آن بز أبلق است، موهاى بسیار دارد، هفت نشان سفید و سیاه، هر یکى به اندازه یک درهم، در دو طرف آن، سه نشان در یک طرف و چهار نشان در طرف دیگر است." آن گاه به راه افتادم.

 

حسن بن مثله مى‌گوید: من به خانه رفتم و همه شب را در اندیشه بودم تا صبح طلوع کرد، نماز صبح خواندم، به نزد على منذر رفتم و قضیه را با او در میان نهادم و همراه على منذر به جایگاه دیشب رفتیم. پس او گفت: به خدا سوگند که نشان و علامتى را که امام فرموده بود، این جا نهاده است و آن، (این حدود مسجد) با میخ ها و زنجیرها مشخص شده است. آن‌گاه به نزد سیدابوالحسن الرضا رفتیم. چون به سراى وى رسیدیم، غلامان ایشان گفتند: شما از جمکران هستید؟ گفتیم: آرى. پس گفتند: از اول (صبح) سیدابوالحسن در انتظار شماست ... . به حضورش رسیدیم. گفت: اى حسن بن مثله! من خوابیده بودم شخصى در عالم رؤیا به من گفت: شخصى به نام حسن بن مثله، بامدادان از جمکران پیش تو خواهد آمد، آنچه بگوید اعتماد کن و گفتارش را تصدیق کن. از خواب بیدار شدم و تا این ساعت در انتظار تو بودم.

 

 

حسن بن مثله داستان را مشروحاً براى او نقل کرد. سیدابوالحسن دستور داد بر اسب‌ها زین نهادند و به سوى ده جمکران رهسپار شدند. چون به نزدیک ده رسیدند، جعفر (چوپان) را دیدند که گله‌اش را در کنار راه به چرا آورده بود. حسن بن مثله به میان گله رفت و آن بز که از پشت گله مى‌آمد به سویش دوید. حسن بن مثله آن بز را گرفت. سپس آن را به جایگاه آوردند و سر بریدند. سیدابوالحسن به محل آمد و حسن بن مسلم را احضار کرد و منافع زمین را گرفت. آنگاه وجوه رهق را نیز از اهالى آنجا گرفتند و به بناى مسجد پرداختند. سیدابوالحسن الرضا، زنجیرها و میخ ها را به قم آورد و در خانه خود نگه دارى کرد و هر بیمار صعب‌العلاجى اگر خود را به زنجیرها مى‌مالید، شفا مى‌یافت

 

ابوالحسن محمد بن حیدر گفت: به طور مستفیض شنیدم، پس از آنکه سیدابوالحسن الرضا وفات کرد و در محله موسویان(خیابان آذر فعلى) مدفون شد، یکى از فرزندانش بیمار شد، داخل اطاق شد، سر صندوق را برداشت، ولى زنجیرها و میخ‌ها را نیافت.»»»

 

پيشگويي امير مؤمنان‏عليه السلام درباره مسجد جمکران‏:



مطابق نقل خلاصة البلدان از کتاب مونس الحزين شيخ صدوق، امير مؤمنان عليه السلام از مسجد مقدّس جمکران سخن گفته اند.


محمّد بن محمّد بن هاشم حسيني رضوي قمي، به تقاضاي مولي محمّد صالح قمّي، به سال 1179 هجري، در باره‏ فضيلت شهر قم و تاريخچه‏ تأسيس مسجد مقدّس جمکران، کتاب ارزش‏مندي تأليف و آن را خلاصة البلدان نام نهاده است.


شيخ آقا بزرگ تهراني، اين کتاب را مشاهده کرده و گزارش آن را در الذريعه آورده است.


مرحوم کاتوزيان، اين کتاب را در اختيار داشته، فرازهايي از اين کتاب را در کتاب أنوار المشعشعين آورده است.


وي، در اين رابطه، حديثي از امير مؤمنان عليه السلام آورده، که فرازهايي از آن را در اين جا مي‏ آوريم و علاقه‏ مندان به تفصيل بيش‏تر را به کتاب انوار المشعشعين رهنمون می دهیم. او مي‏گويد:


««« در کتاب خلاصة البدان از کتاب مونس الحزين - از تصنيفات شيخ صدوق - با سند صحيح و معتبر، از امير مؤمنان عليه السلام روايت کرده که خطاب به حذيفه فرمود: (( اي پسر يماني! در اوّل ظهور، خروج نمايد قائم آل محمّد عليه السلام از شهري که آن را قم گويند و مردم را دعوت به حق مي‏کند، همه‏ خلائق از شرق و غرب، به آن شهر روي آورند و اسلام، تازه شود ...اي پسر يماني! اين زمين، مقدّس است، از همه‏ ي لوث‏ها، پاک است ...عمارت آن، هفت فرسنگ در هشت فرسنگ باشد.  اين کوه سفيد بزنند، به نزد دهي کهن، که در جنب مسجد است، و قصري کهن - که قصر مجوس است - و آن را (( جمکران )) خوانند. از زير يک مناره‏ آن مسجد بيرون آيد، نزديک آن جا که آتش‏خانه‏ گبران بوده ... »»»


از اين حديث شريف، استفاده مي‏شود به طوري که مسجد سهله در دوران ظهور حضرت بقيّةاللَّه، أرواحنا فداه، پايگاه آن حضرت خواهد بود، مسجد مقدّس جمکران نيز در عصر ظهور، جايگاه خاصّي دارد و پايگاه ديگري براي آن حضرت است.
 

مرحوم کاتوزيان، پس از نقل متن کامل حديث، به شرح و تفسير آن پرداخته، در باره‏ کوه سفيد و قصر مجوس و ديگر تعبيرهايي که در حديث شريف آمده و ما به جهت اختصار نياورديم، به تفصيل، سخن گفته است.


گفتنی است احاديث ملاحم، چندان نيازي به تحقيق در سند ندارند؛ زيرا، جز معصومان عليهم السلام که با سرچشمه‏ وحي مربوط بودند، شخص ديگري نمي‏ توانست خبري بگويد که صدها سال بعد تحقّق پيدا کند.


روزي که اميرمؤمنان عليه السلام به حذيفه از مسجد جمکران خبر مي‏داد، در سرزمين حجاز و عراق، کمتر کسي نام قم را شنيده بود، لذا مي‏بينيم که در احاديث فراواني، به هنگام بحث از قم، به ((در نزديکي ري )) تعبير شده تا به اين وسيله، موقعيّت جغرافيايي شهر قم، براي اصحاب ائمّه عليهم السلام روشن گردد.


از اين رهگذر، احتمال نمي‏رود که احدي از مردم حجاز، نام جمکران را به عنوان يکي از دهات قم شنيده باشد.نکات ريزي که در مورد قصر مجوس و آتش‏خانه‏ گبران آمده، مطلبي نبود که در حجاز و عراق، کسي از آن آگاه باشد.


به هنگام صدور اين حديث از مولاي متّقيان‏ علی عليه السلام، کسي نمي‏توانست پيش‏بيني کند که در کنار دهِ جمکران، در آينده، مسجدي ساخته خواهد شد و با حضرت بقيّةاللَّه (عج) - که آن روز متولّد نشده بود - ارتباط خواهد داشت.


هنگامي که شيخ صدوق، اين حديث را در کتاب مونس الحزين درج مي‏کرد، بدون ترديد، اين مسجد، مناره نداشت.


هنگامي که صاحب خلاصة البلدان، در قرن دوازدهم، اين حديث را از مونس الحزين نقل مي‏کرد، باز هم مسجد مقدّس جمکران، مناره‏اي نداشت؛ زيرا، براي نخستين بار، در سال 1318 هجري، يک مناره در زاويه‏ جنوب شرقي مسجد ساخته شد.


هنگامي که مرحوم کاتوزيان، اين حديث را در کتاب أنوار المشعشعين مي‏نوشت، مسجد جمکران، فقط يک مناره داشت و تا چند سال پيش نيز به همين منوال بود، ولي در اين حديث آمده است که" از زير يک مناره‏ آن مسجد، بيرون آيد."


اين تعبير، صريح است در اين که به هنگام ظهور حضرت بقيّةاللَّه، ارواحنا فداه، مسجد مقدّس جمکران، بيش از يک مناره خواهد داشت، در حالي که به هنگام چاپ کتاب ( 1327 هجري) مسجد، فقط يک مناره داشت.

 

 

آیت الله مرعشی نجفی نیز درباره مسجد مقدس جمکران فرموده اند:

 

«««مسجد جمکران از اوایل غیبت صغرای حضرت بقیه الله _ روحی له الفداء _ است.

 

و در نوشتجات قدیمه سه اسم دارد:

 

1. مسجد جمکران.

 

2. مسجد حسن بن مثله.

 

3. مسجد صاحب الزمان.

 

و هر کدام از این سه اسم به مناسبتی گفته شده است.

 

مسجد جمکران می گویند؛ چون متصل به قریه ی جمکران یکی از قراء شهر مذهبی قم است.

 

مسجد شیخ حسن بن مثله می گویند؛ نظر به این که در زمان او و به همت او این مسجد ساخته شده است.

 

مسجد صاحب الزمان می گویند! نظر به این که وجود مبارک امام زمان در آنجا مکرر دیده شده است.

 

و این مسجد شریف مورد احترام کافه شیعه بوده است از غیبت صغراء ( از شب سه شنبه 17 ماه مبارک رمضان سال 393 که امام زمان عجل الله تعالی و فرجه الشریف دستور تأسیس آن را به شیخ حسن بن مثله داده ) تا به امروز که حدود یک هزار و بیست و دو سال می شود و همین طور که شیخ بزرگوار محدث عالی مقدار مرحوم آیت الله صدوق _ رحمه الله علیه _ کتابی به نام "مونس الحزین" دارند که حقیر آن نسخه را ندیده ام، ولی مرحوم آقای حاج میرزا حسین نوری استاد استاد حقیر از آن کتاب نقل می فرماید و در آن کتاب مفصلاً قضیه مسجد جمکران و تاریخ حدوث آن را نقل نموده و بالجمله این مسجد مقدس مورد احترام علماء اعلام و محدثین کرام شیعه بوده و کرامات متعددی از مسجد جمکران دیده شده است.

 

و نیز چند مرتبه تعمیر و بنا شده است، بناء اول در زمان حسن بن مثله بوده، بناء دوم او در زمان شیخ صدوق، سپس در زمان صفویه هم چند مرتبه تعمیراتی صورت گرفته و در زمان ریاست مرحوم آیت الله حائری، مرحوم حجه الاسلام آقای شیخ محمد تقی یزدی بافقی هم تعمیراتی کرده اند و بعد از او آقای حاج آقا محمد، معروف به آقازاده که از تجار محترم قم هستند و هنوز در قید حیاتند، ایشان نیز تعمیراتی انجام داده اند.

 

در این مسجد شریف مکرر کراماتی پیدا شده است که مرحوم شیخ محمد علی کجویی معروف به قمی در کتاب تاریخ قم در جلد اول و دوم به کراماتی که در آن جا اتفاق افتاده و اشخاصی که شرفیاب حضور مبارک حضرت ولی عصر _ علیه السلام _ شده اند اشاره کرده است.

 

خلاصه جای تردیدی نیست که مورد اهمیت و مورد احترام شیعه بوده است و نمازی هم در آن جا نقل شده است، البته بهتر این است که آن نماز را به قصد رجاء به جا بیاورند و این مسجد موقوفاتی هم داشته، اراضی متعددی در اطراف داشته و در خود شهر مقدس قم رقباتی وقف این مسجد داشته که اکثر اینها از حال وقفیت بیرون رفته و ملک شده است و راجع به این مسجد کتابچه های مختصری نوشته شده، ولی آنچه که باید و شاید در خصوصیات او نقل نشده است.»»»

 

عارف سالک، حضرت آیت الله العظمی بهاء الدینی پیرامون برکات این مسجد می فرمودند:

 

«««مکرر مشاهده شده در مسیری که از جاده ی قدیم قم _ کاشان حرکت می کردم، همین که بر موازات مسجد جمکران می رسیدم، حالم دگرگون می شد و اگر کسالتی داشتم همان لحظه بر طرف می شد.»»»

 

حضرت آیت الله فاضل نیز فرموده اند:

 

«««مرحوم والد به مسجد جمکران خیلی معتقد بود، فرمودند: من قبل از آمدن آیت الله بروجردی به قم خواب دیدم که در مسجد جمکران هستم.

 

آن موقع مسجد جمکران یک حیاطی داشت و در وسط آن حیاط یک آب انباری بود که سقف آن یک متر مرتفع تر از حیاط مسجد بود، روی سقف آب انبار، منبری گذاشته اند و شیخ طوسی رحمه الله علیه روی آن نشسته و تمام روی آن سقف و کف حیاط مملو از طلبه است.

 

پدرم فرمودند، تعبیرم از این خواب این بود که شخصیتی به قم خواهد آمد و طلاب گرد او جمع خواهند شد و حوزه رونق خواهد گرفت، طولی نکشید که آیت الله بروجردی به قم آمدند. این که چرا شیخ طوسی را خواب دیده و آن هم در مسجد جمکران، تعبیر آن بعدها مشخص شد؛ زیرا مرحوم آیت الله بروجردی به شیخ طوسی و آثار او بسیار اهمیت می داد، وقتی عبارات شیخ را از کتاب خلاف یا مبسوط می خواند، مثل این که روایتی از امام معصوم _ علیه السلام _ دارد می خواند با احترام و دقت در جزئیات کلمات آن همانند کلمات معصومین علیه السلام مسجد جمکران هم شاید کاشف از این باشد که اصل آمدن ایشان به قم و رسیدن به مقام مرجعیت مطلقه با عنایت امام زمان _ علیه السلام_ بوده است.

 

هر وقت برای حضرت آیت الله العظمی بروجردی مشکلی پیش می آمد پدرم که خود از عاشقان امام زمان و علاقه زیادی به مسجد مقدس جمکران داشت به محضر آقا عرض می کردند: یک قربانی برای مسجد جمکران بفرستید تا رفع مشکل شود.»»»

 

آیت الله مکارم شیرازی از مراجع عظام تقلید، در پاسخ به استفتائی در این زمینه فرموده اند:

 

«««اوّلاً در کتاب‌هاى معروف و معتبر نوشته شده آنچه توسط حضرت، به حسن بن مثله جمکرانى دستور داده شده در خواب نبوده، بلکه در بيدارى بوده است و ثانياً بزرگان علماى پيشين تا جايى که اطّلاع داريم، مانند آيات عظام مرحوم بروجردى و حائرى مؤسس حوزه علميه قم و بسيارى ديگر، به اين مسجد اهميّت فوق‏العاده مى‏دادند (شرح بيشتر در کتاب مفاتيح نوين آمده است).

 

توجّه داشته باشيد عباداتى که در جمکران انجام مى‏شود از اعمالى که انجام آن در بسيارى از حرم‌هاى مقدسه توصيه شده، مهم‏تر است؛ زيرا مسجد مقدس جمکران هر چند زيارت‏نامه ندارد، ولى دو نماز دارد (نماز تحيّت و نماز امام زمان (ع)) که در آن حقيقت توحيد "إياک نعبد و إياک نستعين" يکصد مرتبه تکرار مى‏شود و يکصد مرتبه صلوات و تسبيحات حضرت زهرا (س) نيز گفته مى‏شود، علاوه بر اين که اين مکان مسجد نيز می ‏باشد.»»»

 

درباره سند مسجد جمکران و تاریخچه این مکان مقدس، کتب فراوانی نوشته شده است که علاقه مندان می توانند به آنها مراجعه کنند.

 

524

 

 

لینکدونی
لینکدونی
پربیننده سرویس آر اس اس ادامه
آخرین اخبار جام آر اس اس ادامه
داغ شده های سرویس آر اس اس ادامه
پایگاه خبری تحلیلی جام نیوز
ارتباط با ما درباره ما RSS آرشیو
Top